Maven Publishing

Stefan van der Stigchel benoemd tot hoogleraar cognitieve psychologie

Stefan van der Stigchel benoemd tot hoogleraar cognitieve psychologie

Hoogleraar cognitieve psychologie Stefan van der Stigchel sprak op 3 juli jongstleden zijn oratie uit aan de Universiteit Utrecht. Hierin riep hij op om te stoppen met de zogenoemde ‘neuromythes’. Hij stelt dat de psychologie lijdt onder populaire toepassingen als consumer neuroscience of neuroleiderschapstrainingen. Het leidt tot een simplificatie van de complexheid van het brein en van menselijk gedrag, en staat maatschappelijke vooruitgang in de weg. 

Psychologie is fundamenteel in de zoektocht naar een antwoord op grote vraagstukken zoals de integratie van vluchtelingen, klimaat en nepnieuws: beleid hiervoor kan alleen succesvol zijn als het rekening houdt met het gedrag van mensen. Volgens Van der Stigchel is psychologie populairder dan ooit, maar wordt vaak ten onrechte beweerd dat de toekomst van de psychologie in het hersenonderzoek ligt. Het feit dat hersenactiviteit te meten is (met een MRI-scanner), is geen verklaring voor waaróm die neurale activatiepatronen voorkomen. Je kunt immers op basis van breinactiviteit niet stellen dat de ene verpakking beter scoort dan een andere of dat de ene sollicitant beter bij een bedrijf past dan de andere. De psychologie moet daarom niet vervangen worden door de cognitieve neurowetenschap, maar deze vakgebieden moeten samen optrekken zonder dat dit het einde van de gecontroleerde gedragsexperimenten betekent. De bestudering van gedrag moet altijd het startpunt binnen de psychologie zijn.

Daarnaast stelt Van der Stigchel dat de replicatiecrisis in de psychologie juist aanleiding is voor hoop: ‘Een crisis is pas echt een crisis als er niks lijkt te veranderen. Het feit dat we het überhaupt hebben over welke studies wel en niet gerepliceerd kunnen worden, is al een goed teken. Als reactie op de replicatiecrisis lopen bepaalde gebieden van de psychologie op dit moment juist voorop in het creëren van betere wetenschap en die initiatieven moeten we steunen. Maar dan is er wel onderzoeksgeld nodig om de labs in de lucht te houden. Van de 70 miljoen die het kabinet investeert in onderzoek, gaat 60 miljoen naar bèta en techniek en slechts 10 miljoen naar de sociale en geesteswetenschappen samen. Psychologen hebben namelijk zogenaamd alleen wat geld voor proefpersonen nodig. Dat is onjuist. De apparatuur die wij gebruiken voor onze oogbewegingsmetingen, onze multisensorische opstellingen en eeg-metingen is geavanceerd en kost geld.’

Stefan van der Stigchel
Stefan van der Stigchel

Hoe werkt aandacht? En hoe krijg je grip op je aandacht?

Het is tegenwoordig moeilijker dan ooit om je langer dan een paar minuten onafgebroken te concentreren. Is dat een probleem? Ja, want soms is aandacht bij wat je doet een zaak van leven of dood. Maar zelfs als het dat niet is, is concentratie onmisbaar om creatief en productief te kunnen werken.

In zijn keynote "Concentratie: gefocust blijven in tijden van afleiding" laat Stefan zien hoe we informatie verwerken, waarom we zoveel meer zien dan we denken en welke gevolgen dat heeft voor ons dagelijks leven. Hij maakt duidelijk hoe we ons werkgeheugen soms verkeerd gebruiken en waarom sommige dingen wel opvallen en andere totaal niet. Hij beschrijft verschillende technieken waarmee je aandacht kunt sturen en hoe aandachtsarchitecten (zoals reclamemakers, ontwerpers van vliegvelden en websitebouwers) die inzetten in ons voor- en nadeel. Hij deelt de nieuwste inzichten over aandacht en concentratie en geeft technieken waarmee je je concentratie langer vast kunt houden. 

Stefan van der Stigchel is hoogleraar cognitieve psychologie aan de Universiteit Utrecht en hoofd van het AttentionLab, dat onderzoekt hoe aandacht en visueel bewustzijn onze perceptie van de wereld beïnvloeden. Hij is een veelgevraagd spreker, zowel voor lezingen als in de media, en is daarnaast lid van De Jonge Akademie, een platform van jonge topwetenschappers. Zijn boek Zo werkt aandacht kwam in 2016 uit bij Maven Publishing en is in januari 2019 wereldwijd verschenen bij MIT Press. Zijn boek Concentratie is november 2018 verschenen.

Stefan is een begenadigd verteller, en wat hij vertelde is in zoveel opzichten relevant voor ons! Ook een goed teken: iedereen die ik tegenkom die erbij was, begint erover. - T. Liedmeier, Bestuurssecretaris Rechtbank Gelderland. 

"Zijn bijdrage paste heel mooi in ons programma en was een van de hoogtepunten. Hij heeft ons goed kunnen prikkelen en de vele voorbeelden en uitleg die hij gaf blijven goed hangen. Het vasthouden van de Aandacht bij ons is zeer goed gelukt.” - Hans Rood, teammanager Rabobank

"De lezing van Stefan was echt interessant en interactief. Met humor bracht hij de wetenschappelijke achtergrond van hoe aandacht en focus werken goed over! " - Marrit Plat, Senior Communication & Marketing Advisor Deloitte



Maven Publishing