Waarom reageren we zo positief als we iemand autenthiek vinden?

Het antwoord op deze vraag komt uit Proberen niet te proberen: Waarom alles beter gaat als je het niet te graag wilt. Wanneer je te hard je best doet is de kans groot dat je blokkeert. Wat je eerst spontaan en schijnbaar moeiteloos voor elkaar kreeg, wil nu niet meer lukken of komt gekunsteld over. In dit boek legt Edward Slingerland uit waarom spontaniteit, zelfvertrouwen en een ontspannen houding zo ongrijpbaar kunnen zijn, én waarom ze lijken te ontsnappen op het moment dat we ze het hardst nodig hebben.

Slingerland verenigt recent wetenschappelijk onderzoek met Oosterse filosofie, en biedt daarmee een unieke kijk op een van onze grootste tegenstrijdigheden. Want hoe doen we onze best om niet onze best te doen?  Om deze inherent menselijke paradox uit te leggen introduceert Slingerland het concept ‘wu-wei’ – een spontane, ongedwongen ‘manier van handelen’. Slingerland verklaart waarom onze bullshit-detector afgaat als we iets niet oprecht vinden, en waarom we eigenlijk zo gebrand zijn op authenticiteit en ‘echtheid’. Hij laat ons op nuchtere en humorvolle wijze kennismaken met de strategieën om wu-wei te verkrijgen én te behouden.

Waarom reageren we zo positief als we iemand authentiek vinden?

Op 14 november 2012 nam een toerist op Times Square heimelijk een foto van een politieman die op straat neerknielde om een dakloze met blote voeten te helpen met het aantrekken van een nieuw paar laarzen. Toen de foto op de Facebook-pagina van de politie van New York was geplaatst, verspreidde hij zich als een lopend vuurtje over het internet.

De agent, Lawrence DePrimo, was blijkbaar zo aangedaan door de treurige aanblik van de man met de blote voeten dat hij naar een nabijgelegen schoenenwinkel was gegaan om van zijn eigen geld een paar laarzen voor hem te kopen.

‘Het was ijskoud en je zag de blaren op die man zijn voeten zitten,’ zei hij toen men hem naar het voorval vroeg. ‘Ik had twee paar sokken aan en ik had het nóg koud.’

Het verhaal was een fantastische publiciteitsstunt voor de politie van New York, maar het geheim van de aantrekkingskracht van het verhaal waren de spontaniteit van het gebaar van de agent en het toeval dat iemand het vastlegde.

Stel dat we later hoorden dat DePrimo wist dat de fotograaf daar stond en dat hij zich alleen een beetje had uitgesloofd voor de camera – dat zijn daad was ingegeven door een verlangen naar roem in plaats van spontane compassie. Deze wetenschap zou van een ogenschijnlijk hartverwarmende daad van menslievendheid een afschuwelijke karikatuur maken. De daad zelf zou op magische wijze veranderen, ook al zou niets wezenlijk anders zijn: de agent zou toch vijfenzeventig dollar minder op zak hebben, en de dakloze zou toch een mooi paar laarzen hebben dat hij eerst niet had.

Volgens onze intuïtie is een ‘menslievende’ daad zonder de juiste motivatie slechts in schijn een deugd, een imitatie van deugdzaamheid. De andere kant van de medaille is dat tekenen van oprechtheid en spontaniteit op het gebied van moraliteit ons inspireren en ontroeren.

***

Lees ook:

Waarom werd Gangnam Style zo’n monsterhit?

Hoe werd Picasso zo’n ladiesman?