Ontdek: Wie er makkelijk praten hebben als het om immigranten gaat

Voor zijn boek is Mark Schalekamp afgereisd naar alle 28 EU-landen om daar telkens met 8 inwoners te praten: een dokter, een politieagent, een kapper, een ondernemer, een kunstenaar, een immigrant, een sekswerker en een lokale beroemdheid. Dit is Europa is het kleurrijke en humorvolle verslag van Project Youropeans, Schalekamps sociaal-journalistieke zoektocht naar de aard van het Europese beest. Niet vanuit politiek standpunt, maar met de open blik van een nieuwsgierige Europeaan. Hier heeft hij het over immigranten en wat de Youropeans daarvan vinden:

Vers bloed, dat vinden vele ondernemers. Barbara, uitbaatster van het zeer aan te raden Hotel Beethoven in Wenen, zou zich geen raad weten zonder immigranten, zeker niet in het toerisme, ‘want er is geen Oostenrijker te porren om kamers schoon te maken of af te wassen’. En ik ken ook Nederlandse ondernemers die wel raad weten met een paar vluchtelingen, ze meteen een baan zouden aanbieden, omdat ze ervan uitgaan dat diegenen die er zoveel voor over hebben, zoveel risico nemen voor een betere toekomst, ook uitstekende werknemers zijn.

Het personeel van Britse ondernemer Guy is waarschijnlijk een redelijke dwarsdoorsnede van de Londense samenleving. ‘Alle kleuren van de regenboog,’ zegt hij. ‘Een groot aantal talen wordt hier gesproken. 50 procent is Brits, de rest bestaat voornamelijk uit Europeanen. En een paar Aziaten. Maar vooral Europeanen.’
‘Was dat opzet?’
‘Nee, we hebben er niet op geselecteerd. Wanneer we nieuwe mensen aannemen, kiezen we altijd de besten en het kan ons geen snars schelen waar die persoon vandaan komt.’
Hij stemt geen UK Independence Party (UKIP), hij heeft geen probleem met Europa, integendeel: hij zou het vervelend vinden wanneer Groot-Brittannië geen deel meer uitmaakt van de EU. Maar dat Britse sociaal stelsel is wellicht te gul, dat maakt het wel heel erg aantrekkelijk om te komen. ‘Vooral als je Spaans en jong bent. We hebben veel Spanjaarden hier en ik zou precies hetzelfde hebben gedaan. Laatst kwam er een van hen naar mijn kantoor. Ze vroeg of ik referent wilde zijn voor haar paspoortaanvraag. “Tuurlijk,” zei ik, “maar je hebt toch al een Europees paspoort?” Maar ze was bang dat Groot-Brittannië uit de EU zou stappen en haar dan eruit wilde gooien. Die angst krijg je dus, vreselijk.’

‘Tja, die UKIP ,’ zegt de Londense stand-upcomedian Omid over de partij die niet bepaald fan is van immigratie (of van de EU). Hij verbaast zich over de perceptie dat het land vol zou zijn, dat er te veel immigranten zijn. Vorig jaar woonden zo’n twee miljoen Britten in de EU, maar toch zijn bepaalde groepen ertegen dat eenzelfde aantal immigranten hier woont. ‘Het is zo vreemd. De premier league , onze beste voetbalcompetitie, is gevuld met buitenlanders, we eten allemaal op zondag curry en tegelijkertijd motten we die vreemdelingen niet.’
‘Ach, het is zo lastig!’ zegt Coco, de Weense kunstenares. Ze verwoordt het zoals vele kunstenaars (of andere vrijzinnige mensen) deden: ‘We zijn allemaal gelijk en vluchtelingen zouden dezelfde rechten moeten hebben als wij, maar als je de grens opent, komen er te veel mensen. En dan werkt het systeem niet meer. Dus ik denk dat we de vluchtelingen moeten helpen door het creëren van een geweldig systeem in hun eigen land, zodat ze niet afhankelijk zijn van ons.’ En ze geeft de twee bedelende Roma-jochies die ik met een boze blik wilde afpoeieren twee euro. ‘Wel eerlijk delen, hé.’

Markus, haarkunstenaar, een paar honderd meter verderop in Wenen, heeft een probleem met de Turken. Want die klitten altijd samen, in sommige buurten zijn alle winkels Turks. Duits spreken ze hooguit op school, maar verder niet. Dat is slecht, vindt hij, want mensen zouden moeten integreren en als je niet eens ’s lands taal spreekt, zal dat niet lukken. Neem de moslimvrouwen. Prima dat die gesluierd willen lopen, maar ze moeten dan ook accepteren dat andere vrouwen misschien liever korte rokjes dragen. Als dat je niet bevalt, moet je de andere kant op kijken. ‘Zij zijn ook de enigen die het een probleem vinden dat ik homo ben.’

Hij steekt een sigaret op en gaat het rijtje af. ‘De Oost-Europeanen zijn prima. Hongaren perfect, spreken heel snel vloeiend Duits. Slowaken, ook top, dat zijn uitstekende werkers. En ze weten hoe ze het vroeger hadden, ze waarderen enorm hoe goed ze het nu hebben.’ Neem een beetje, geef een beetje en maak er het beste van, dat is Markus’ motto, wat volgens hem ook de oude conservatieve Oostenrijkers wat meer moeten proberen.

Van Judit, als wereldvermaard schaakspeelster local celeb in Boedapest, mag je natuurlijk een intelligente beschouwing verwachten, maar dat viel wat tegen. Voor haar is het heel belangrijk te leren van andere culturen en daarom gaan haar kinderen naar een internationale kleuterschool. ‘Nu al ontmoeten ze Chinese, Bulgaarse en Noorse kinderen. Dat is belangrijk, het accepteren en respecteren van andere culturen. Daar kan je niet vroeg genoeg mee beginnen.’ Het is een mening die vooral opgeld doet onder wat de Eurobarometer categoriseert als de sociaal en economisch bevoorrechten. Zij die makkelijker praten hebben, een tikje gratuit bijna.